‘Ontwikkeling Sixhavengebied is de doodsteek voor het IJplein’

‘Ontwikkeling Sixhavengebied is de doodsteek voor het IJplein’
De karakteristieke flats staan op een aantrekkelijke plek aan het water. Foto: Johan Koopmans
NOORD – Moet het IJplein worden uitgeroepen tot ‘beschermd stadsgezicht’? De buurt is amper dertig jaar oud! Maar met Plan-Zuid en de Spaarndammerbuurt is het een van de drie Amsterdamse hoogtepunten van stedenbouw.

NOORD – Moet het IJplein worden uitgeroepen tot ‘beschermd stadsgezicht’? De buurt is amper dertig jaar oud! Maar met Plan-Zuid en de Spaarndammerbuurt is het een van de drie Amsterdamse hoogtepunten van stedenbouw.

Deze unieke wijk wordt bedreigd nu de gemeente bij het geplande metrostation Sixhaven aan Noord een ‘grootstedelijk’ entree wil geven. Dat kan de doodsteek betekenen voor de eerste flat die je ziet als je van de IJ-pleinpont komt.

Vogelvrij

,,En dan,’’ vrezen bewoners Redmar Riemersma en Yvette Taminiau, ,,is de rest van de wijk ook vogelvrij.’’ De twee vonden elkaar bij een bewogen vergadering van de stadsdeelraad Noord waar de plannen voor het Sixhavengebied besproken werden. Ze kwamen op het idee er een stokje voor te steken door een aanvraag in te dienen om de wijk als beschermd stadsgezicht aan te merken. Als die wordt ingewilligd mag er niet gesloopt worden op het IJplein.

De wijk verrees in de jaren tachtig op het terrein van de toenmalige scheepswerf ADM. De ondernemingsraad van ADM bedong dat er sociale woningbouw voor in de plaats kwam. Het ontwerp van de gemeente oogstte echter zoveel kritiek van toekomstige bewoners (met name: te weinig zicht op het IJ) dat wethouder Jan Schaefer bouwmeester Rem Koolhaas in de arm nam als ‘coördinerend architect’. Deze, nog lang niet zo beroemd als nu, nam de regie in handen. IJplein is het eerste uitgevoerde project van zijn bureau OMA.

Wonder

Het is een klein wonder: op de meest gewilde locatie van Amsterdam, pal aan het IJ, ligt ruim in het groen een buurt van honderden, nog altijd overwegend sociale huurwoningen, met in pasteltinten geschilderde laagbouwflats. Elke projectontwikkelaar zou er van likkebaarden. Riemersma en Taminiau geven hoog op van hun royale ‘zichtlijnen’ op schepen, de Nicolaaskerk, het CS en de ‘nabijheid en de glinstering van het water’. ,,Het is hier bovendien een samenhangende gemeenschap,’’ zeggen ze, ,,volks, betrokken bij elkaar. Op de plaats van de vroegere werf is de identiteit van Noord bewaard gebleven.’’

Allure

Het streven naar meer ‘grootstedelijke allure’ op het IJplein kunnen de bewoners niet volgen: ,,Deze wijk is toch zelf al een landmark!? Het debuut van Koolhaas!’’ En ook de plaats waar de architect ontdekte hoe waardevol inspraak van bewoners kan zijn, waar hij aanvankelijk niets van moest hebben. Aanleg van een oeverpark, de bouw van een groot paviljoen in het water (ook ideeën die bij de gemeente leven) zouden volgens de bewoners het unieke karakter van de buurt teniet doen.

,,Wij koesteren de intimiteit,’’ zeggen ze. ,,En de gemeente houden we voor: wees je ervan bewust wat je kapot maakt.’’

John Jansen van Galen