Dit is mijn Leven: leven en werk van Jacques Hartog

Dit is mijn Leven: leven en werk van Jacques Hartog
Jacques Hartog met Eva Durlacher (links) en Saskia van de Ree (rechts). Foto: Frank Kleinleugenmors
ZUID Wat doe je als je 89-jarige buurman tegen je zegt: ‘Zet mijn schilderijen maar aan de straat, dan kunnen de mensen er één uitzoeken?’ Begin september verhuisde oud-violist en schilder Jacques Hartog van zijn woning aan de Dikninge in Buitenveldert naar het Rosa Spierhuis in Laren. De afgelopen maanden stelde zijn buurvrouw Saskia van de Ree een tentoonstelling samen van zijn beeldende werk.

ZUID Wat doe je als je 89-jarige buurman tegen je zegt: ‘Zet mijn schilderijen maar aan de straat, dan kunnen de mensen er één uitzoeken?’ Begin september verhuisde oud-violist en schilder Jacques Hartog van zijn woning aan de Dikninge in Buitenveldert naar het Rosa Spierhuis in Laren. De afgelopen maanden stelde zijn buurvrouw Saskia van de Ree een tentoonstelling samen van zijn beeldende werk.

Én ze maakte er – op basis van gesprekken met haar markante buurman – een reeks biografische notities bij. Saskia heeft 4 jaar naast Jacques gewoond. ’Het contact is begonnen toen ik zijn hond ging uitlaten en mijn man was overleden. Na de wandeling bleef ik koffie drinken, luisterden we muziek en vertelde hij mij zijn levensverhalen.’

Wat ze vooral opmerkelijk vond in het verhaal van Jacques is, dat hij de kunst verstaat om te leven in het moment. ’Het is zo bijzonder dat hij – ook op hoge leeftijd en met een kwakkelende gezondheid – steeds weer zijn geluk weet te vinden. Zijn herinneringen gaan niet over een roemrijke carrière, maar bijvoorbeeld over wat het betekent om te kijken of te luisteren. En over de vader van Jacques, die hem als kleine jongen in bed altijd hoorde zingen. Zijn vader zei: ‘Sjaakie, weet je wat jij moet worden? Violist!’ En zo ging Jacques op zijn zestiende bij het Maastrichts Stedelijk Orkest en is hij geen schilder geworden.’

Het levensverhaal van Jacques is veelzijdig. Hij werd in 1930 in Maastricht geboren. Zijn Joodse vader aan wie hij bijzonder liefdevolle herinneringen bewaart, herkende zijn muzikale talent en stuurde hem op les bij Marcel Tijsens, de concertmeester van het Maastrichts Stedelijk Orkest. ’Dat hij in 1946, op zijn zestiende, bij het orkest kon beginnen, herinnert Jacques zich als een gevoel van bevrijding’, vertelt Saskia. Behalve bij Tijsens studeerde Jacques bij Jo Juda, Herman Krebbers en Oscar Back. Als aanvoerder en 1e violist speelde bij onder meer het Residentie Orkest, Nederlands Kamerorkest en Dekany Kwartet en hij gaf les op het conservatorium van Tilburg.

Osho

Nadat Jacques veertig jaar bij orkesten en ensembles gespeeld had, zei hij het orkestleven eind jaren tachtig vaarwel om zich naast het studeren op solosonates en partita’s van Bach aan reizen naar India, lezen, fotografie en schilderen te kunnen wijden. ’Behalve de muziek zijn beeldende kunst en Osho belangrijke inspiratiebronnen in zijn leven. In de jaren zeventig reisde Jacques voor het eerst naar de Asram van Baghwan in Poona. Op 16 oktober 1979 werd hij Sanyassin. Zijn Sanyassin-naam is Udyana of Swami Satyam Jacques wat ‘hij die de waarheid spreekt’ betekent.’

Geïnspireerd door zijn verhalen wilde Saskia zijn levenswijsheid delen. Ze kwam op het idee om korte biografische notities te gaan schrijven. ’Bijvoorbeeld over de vraag: Wat is schoonheid?, of Hoe kun je kijken en luisteren? Een langer verhaal gaatover hoe het was om als joods kind op te groeien in Maastricht. Het is een spannend oorlogsverhaal geworden over een koffer.’

Benefiet

De expositie Dit is mijn Leven in het Huis van de Wijk Buitenveldert is een benefiet tentoonstelling, waar zowel Jacques’ werken als Saskia’s verhalen te bewonderen zijn. ’De opbrengst van de meer dan honderd prachtige gouache-tekeningen en olieverfschilderijen komt ten goede aan de Dierenopvang Amsterdam. De prijsstelling is niet hoog, al vanaf 10 euro. De expositie doet een beroep op iedereen om ruim in de buidel te tasten, zodat Dierenopvang Amsterdam met een mooi bedrag gesteund kan worden.’

En Jacques, wat vindt die ervan? ’Hij was overdonderd’, lacht Saskia. ’Hij wilde eerst niet in het middelpunt van de belangstelling staan, maar inmiddels ervaart hij het als een feestje!’

Saskia van de Ree is behalve inwoner van Buitenveldert, cultureel producent. Voor de Hanzehogeschool in Groningen is zij projectleider van een Innovatiewerkplaats Kunst en ouder worden. In haar eigen wijk is zij initiatiefnemer en organisator van de concertreeksen Dichtbij in Park en Dichtbij in de Kas en De Boekenpaal in het Amstelpark

Levensboeken maken

Hangende aan de expositie loopt een levensboekenproject. Ouderen, die geïnspireerd zijn door het terug-verhalen van Jacques Hartog, kunnen onder begeleiding van Eva Durlacher zelf een levensboek maken. De cursus in het Huis van de Wijk Buitenveldert is al vol. Maar op 30 oktober start er nóg een Gouden Boekenproject van tien weken op woensdagmiddag via Lev-JMW op de Kastelenstraat in Buitenveldert. Info Eva Durlacher 06 28781539.

De expositie is te zien tot en met donderdag 24 oktober in het Huis van de Wijk Buitenveldert, A.J. Ernststraat 112. Maandag tot en met vrijdag van 9.00 tot 17.00 uur. Zaterdag en zondag van 10.00 tot 14.00 uur.

Redactie De Echo