Vier Heemskinderen

Amsterdam is de stad in Nederland met de meeste gevelstenen. Het zijn er 822. Die staan allemaal afgebeeld in kleur in het nieuwe boek, een herziene versie van De gevelstenen van Amsterdam uit 2007 van Onno Boers. De afgebeelde gevelsteen zit op de hoek Herengracht/Leidsegracht. Op bladzijde 135 staat het volgende te lezen over deze gevelsteen:
'Herengracht 394: In het midden van het fries, boven de hoge houten pui: het Ros Beyaard met de vier Heemskinderen op zijn rug. De kinderen zijn gekleed als geharnaste ridders met helmen en schilden (XVIIB). Er is geen op- of onderschrift. Formaat: 45 x 60 cm.'
Tot zover dit citaat. De vier Heemskinderen zijn Adelaart, Ritsaart, Writsaart en Reinoud. De afbeelding is ook gebruikt voor een postzegel uit 1975. De opmerkelijke gevelsteen is terug te vinden op een erg mooi punt van de oude stad. Uit schriftelijke bronnen weten we dat dit onregelmatige hoekerf werd verkocht voor f 3.216,- in 1671 aan bakker Jan Specht, die het huisje ook liet bouwen. Achter de houten onderpui heeft bijna altijd een bakkerij gezeten.
Het fraaie pandje - slechts circa vier meter breed - laat een klokgevel zien. Boven de bakkerij hebben altijd twee woninkjes gezeten, toegankelijk via misschien wel de kleinste historische deur van een Amsterdams grachtenhuis. Het deurtje is slechts 62 centimeter breed en slechts 1.66 meter hoog. De mensen moeten in die tijd aanmerkelijk kleiner zijn geweest.
Het huisje, met inwendig een fraaie spiltrap, werd in 1918 - in het jaar van haar oprichting - verkocht aan de Vereniging Hendrick de Keyser voor f 13.000,-. De vereniging heeft als doelstelling: het behoud van architectonisch of historisch waardevolle huizen in Nederland.
Het is ook met dit mooie weer van de laatste weken wel een prettig idee dat dit huisje nooit meer in andere - lees: verkeerde - handen kan komen. De vereniging verkoopt haar huizen - in Amsterdam zijn het er 84 - in principe niet.
De vier Heemskinderen kunnen ongestoord blijven paardrijden…
Hans Tulleners