Kerk verlaat gebouw

Kerk verlaat gebouw
Internetchristenen blazen geest in cyberchurch

Moderne christenen keren de geïnstitutionaliseerde kerk massaal de rug toe. Deze vrije gelovigen vinden elkaar via het wereldwijde web. Jezus zei: ‘Gods koninkrijk valt niet duidelijk waar te nemen, maar is daar waar ik in hun midden ben.’ Mogelijk vinden deze profetische woorden hun vervulling in de talloze ‘anonieme’ christelijke sites, die als virtuele kerken het internet in toenemende mate bezielen.

De twee Heerhugowaardse vriendinnen Myralda Norde (36) en Monica Boldewijn (35) stapten acht jaar geleden uit de pinkstergemeente. Vanaf dat moment begon voor hun een persoonlijke spirituele zoektocht naar God, los van de georganiseerde religie. Op sites als freebelievers.com, lifestream.org en thegodjourney.com, kwamen ze in contact met lotgenoten. ‘We beseften dat de kerk niet een gebouw is van bakstenen, maar dat we zelf de levende stenen zijn van het geestelijke koninkrijk.’ Deze sites beweren dat God het open heeft gelaten hoe en waar christenen elkaar ontmoeten. Er wordt gezocht naar Bijbelse alternatieven. ‘De sites bevestigen ons in het geloof’, aldus de vriendinnen. ‘Het fijne is dat je niet hoeft te doen wat anderen van je verwachten zoals in een kerk’, zegt Myralda opgelucht. ‘Je kunt jezelf zijn en niemand verplicht je tot dingen waar je niet achter staat.’ Wereldwijd chatten christenen met diverse achtergronden over geloofszaken, vragen gebed voor elkaar en luistenen naar online preken.

In het hoofdstuk Sociale groepen en cohesie van het rapport Betrekkelijke Betrokkenheid uit 2008, beschrijft dr. Joep de Hart van het Sociaal Cultureel Planbureau de alsmaar langer wordende rij bij de uitgang van de kerken. De Hart verwijst naar het onderzoek God in Nederland. Dit onderzoek stelt dat het aantal buitenkerkelijken tussen 1966 en 2006 gestegen is van 33 naar 61 procent. Het aantal zielen dat nooit een godshuis van binnen heeft gezien steeg in deze periode van 35 naar 47 procent. Verrassend is dat uit hetzelfde onderzoek blijkt dat 60 procent zichzelf gelovig vindt. Volgens God in Nederland beschouwen mensen religie in toenemende mate als een persoonlijke spirituele zoektocht, als iets dat je zelf zal moeten samenstellen uit allerlei tradities. De Hart: ‘Bij die nadruk op grote individualiteit, zelfontplooiing en persoonlijke groei distantieert men zich vaak van de geïnstitutionaliseerde kerken. Het Sociaal Cultureel Planbureau zegt vooralsnog niet te beschikken over cijfers van het aantal ‘cyberchristenen’.

Het aantal sites voor zelfstandigen in het geloof dat de geest krijgt in ons land stijgt overigens gestaag. Ook deze sites beweren dat het koninkrijk van God groter is dan het geïnstitutionaliseerde geloof. Ze zoeken naar en experimenteren met eigentijdse vormen van kerk zijn. Enkele voorbeelden: http://www.emergingchurch.nl, http://www.zoekendgeloven.nl, http://www.ploeterenenpionieren.nl, http://www.joelnews.org, http://www.dezevenderegel.ning.com. ‘Er komen steeds vaker mensen op onze site die worstelen met leiderschap en theologie’, zegt Nico Dirk van Loo van emergingchurch.nl. ‘Mensen zijn duidelijk zoekende.’ Deze site heeft geregeld tienduizend bezoekers per maand. Marc van der Woude van joelnews.org meent dat gelovigen veelal het gebouw verlaten om hun geloof te behouden en te verdiepen. ‘Internet helpt hierbij om ongehinderd door oude scheidslijnen met elkaar te connecten.’ De site ikzoekgod.nl telt ruim 8200 unieke bezoekers per maand. ‘Je ziet dat mensen op zoek zijn naar antwoorden.’ Deze christelijke site nuanceert echter het beeld dat er sprake zou zijn van een wereldwijde trend. Wel zijn er voorbeelden bekend waarbij internetchristenen van gedachten wisselen over experimenten met samenkomen in een virtuele kerkdienst (meer info http://www.tallskinnykiwi.typepad.com).

Volgens de Amerikaanse christelijke marktonderzoeker George Barna heeft internetchristendom dé toekomst. Uit zijn statistieken blijken miljoenen christenen wereldwijd het instituut te verlaten en leggen maarliefst 1500 voorgangers per maand hun functie neer. Barna stelt dat wereldwijd vijftig procent van iedereen die zichzelf actief christen noemt buiten de kerk actief is, terwijl negentig procent van de christenen in de kerk hier geen weet van hebben. Slechts een klein percentage hiervan verlaat de kerk uit onvrede. Het grootste deel van deze ‘kerkverlaters’ is wat leiders noemen: ‘the cream of the crop’ (letterlijk het beste van de oogst, dus gelovigen die beweren een goede relatie te hebben met God.) Juist deze groep gaat op zoek naar antwoorden in het digitale koninkrijk van God.

De cyberchristenen Myralda en Monica rekenen zichzelf tot ‘the cream of the crop’. Ze verlieten de pinksterkerk toen ze meenden dat God hen in dromen verzocht de kerk te verlaten. ‘In het begin experimenteerden we met huiskringen op zondagochtend.’ De aanleiding om ook hier de brui aan te geven was het voorbeeld van een zichzelf opheffende Nieuw-Zeelandse kerk op lifestream.org. ‘We raakten geïnspireerd door deze ontmanteling. Hierop besloten wij toen ook te stoppen met kerkje spelen. Het draait uiteindelijk toch om je persoonlijke relatie met God.’ In het recent verschenen onderzoek ‘Ooit evangelisch’, staan onthullingen over de achterdeur van charismatische kerkstromingen. Deze onthullingen bevestigen de statistieken van de Amerikaanse onderzoeker Barna, namelijk dat deze ‘kerkverlaters’ niet de gemeenten de rug toekeren uit onvrede of vanwege conflicten, maar omdat ze zelfstandig wensen te geloven vrij van kerkdruk. De internetchristenen: ‘Het lijkt er inderdaad op dat de kerk het gebouw verlaat!’