Bijlmer, van nieuwe stad naar afvoerputje

Bijlmer, van nieuwe stad naar afvoerputje
De honingraat flats in het oostelijk deel van de wijk Bijlmermeer en metrostation Kraaiennest en Ganzehoef. - ANP

AMSTERDAM - De Bijlmermeer in Amsterdam Zuidoost bestaat vijftig jaar. En dat is voor de hoofdstad reden voor een feestje. Een jaar lang staan tal van activiteiten en evenementen op stapel. Zaterdag is de start.

AMSTERDAM – De Bijlmermeer in Amsterdam Zuidoost bestaat vijftig jaar. En dat is voor de hoofdstad reden voor een feestje. Een jaar lang staan tal van activiteiten en evenementen op stapel. Zaterdag is de start.

Op 13 december 1966 sloeg toenmalig burgemeester Gijsbert van Hall de eerste paal voor de nieuwe woonwijk. Bijna twee jaar later op 25 november 1968 werd de eerste bewoners verwelkomd.

De Bijlmermeer werd echter geen succesverhaal. Heel Nederland kende de wijk, maar dan vooral vanwege de sociale problemen. Criminaliteit, drugsgebruik en onveiligheid domineerden het beeld. De bewoners van het eerste uur verdwenen, sociaal zwakkeren kwamen ervoor in de plaats.

Op de vraag hoe het zo heeft kunnen lopen is geen eenduidig antwoord te geven, zegt Daan Dekker. Hij is de auteur van het boek De betonnen droom, een biografie van de Bijlmer en zijn bouwmeester, de stedenbouwkundige Siegfried Nassuth (1922-2015).

De Bijlmer moest het uithangbord van Amsterdam worden, een nieuwe grachtengordel, de stad van de toekomst. Hoogbouw van elf verdiepingen met een zeskantige honingraatstructuur, collectieve verblijfsruimten en veel groen. ,,Het was een extreem ontwerp, zeer uitgesproken”, zegt Dekker.

De uitvoering van het bouwplan liep anders dan gepland. De bouwers vonden dat ze te weinig geld hadden om alles te doen wat Nassuth voor ogen had. Er volgde een reeks aanpassingen die het plan geen goed hebben gedaan.

De glanzende brochures beloofden veel, maar voor de nieuwkomers viel het toch tegen in de Bijlmermeer. ,,Het was een modderig eiland. Na zeven jaar was er nog geen metroverbinding”, zegt Dekker.

Door het gebrek aan voorzieningen en de negatieve publiciteit trokken steeds meer bewoners weg, naar eengezinswoningen in Almere bijvoorbeeld.

Daarvoor in de plaats verschenen de Surinamers, die in groten getale naar ons land waren gekomen na de onafhankelijkheid van hun land in 1975. Maar ook de junks die eerst de Zeedijk in hartje Amsterdam onveilig maakten, gingen naar de Bijlmer.

De wijk werd het afvoerputje van de hoofdstad. En in 1992 voltrok zich een ramp toen een Boeing op twee flats neerstortte.

Inmiddels is het grootste deel van de oorspronkelijke hoogbouw gesloopt. Daarvoor in de plaats zijn kleinschaliger woningen gebouwd en zijn er ook koopwoningen gekomen. De diversiteit is toegenomen.

,,Ik ben te jong (33), maar ik had de Bijlmer graag in volle glorie willen zien”, zegt Dekker. ,,Terecht dat er nu bij stilgestaan wordt. Het was een unieke wijk.”